تبلیغات
هـــــــــــــــــــــــــــزارمـــــــــــســــــجـــــــــــــــــــــــــــــــــــــد - كرمانج كیست ،تاریجه اش و....
 
هـــــــــــــــــــــــــــزارمـــــــــــســــــجـــــــــــــــــــــــــــــــــــــد
بـــــــــسم الله الرحـــــــــــــــــمن الرحیـــــــــــــــم

‏به نام خدا  

‏ پیشینه ی كردهای خراسان‎ ‎پیشینه ی كردهای خراسان بیشتر در شمال خراسان سكونت دارند، ازراز و جرگلان ‌بجنورد تا آنسوتر  ازكلات نادردر طول مرز جغرافیایی باكشور تركمنستان و از این سو ، تا نیشابور ، سبزوار ، مشهد و چناران پراكنده اند.كردهای خراسان راكرمانج می نامند . پیش از پرداختن به پیشینه ی كردهای كرمانج شمال خراسان در موردواژه ی كرمانج توضیحاتی ارائه می گردد سپس به اصل موضوع یعنی كردهای خراسان پرداخته می شود : فاروق صفی زاده در مورد واژه ی كرمانج می نویسد : « كرمانج كه كوتاه شده كُرد می باشد .

  جاناتان رندلدر در این باره نوشته است : « كردی كرمانجی … زبان كردان چادرنشین می باشد .

 بسم الله الرحمن الرحیم

«‌كرمانج … ظاهراً به برخی قبایل كردستان جنوب اطلاق میشود آن هم نه در مقام مترادفیبرای عشیرت ، بلكه به عنوانیك برچسب قومی .سون می نویسد كه كرمانج ها پاك ترینخون كردی را دارند .  سایر قبایل را به طور ساده كرد می خوانند . در كردستان شمال نیزلفظ كرمانج اغلب در دو معنیمتفاوت به كار می رود :-الف: برچسبی قومی است كهدر اشاره به تمام كردهایی كه به لهجه ی كرمانجی شمال سخنمی گویند به كار می رود .-ب:در مفهومی محدودتر در اشارهبه رعایای كشاورز به كار می رود .دهقانان غیر قبیله ایشاتاق كه زیرحكم و سلطه یگراوی ها هستند كرمانج خوانده می شوند .همین طور در شرناك  و روستاهای پیرامون آن كشاورزان غیر قبیله ای را كرمانج می خوانند .به این ترتیب ، لفظ واحدكرمانج كه در جنوب در اشاره به فاتحان قبیله به كار       می رود و در شمال مخصوص رعایای كرد غیر قبیله ای است ؛ خود نشان دهنده ی ‌رابطه ی پیچیده ای است كه بین بخش هایقبیله ای و غیر قبیله ای جامعه ی ‌كرد موجود است و این پیچیدگی بسی بیش از آن است كه تئوری ما فوق طبقانی روا       می دارد … كرمانج هامعمولاً زمین داران خرده پا ومستقل هستند …  . كرمانج ها در این جا احتمالاً كردهای قبیلهای ( یا پیشتر قبیله ای ) بوده اند كه در این منطقه بر زمینهایی كه تصرف كرده اند ساكنشده اند».لفظ كرمانج درشمال خراسان ؛هم به چادر نشینان كرمانج زبان ، و در مفهوم عام تر به كردهایی كه گویش كرمانجی دارند اطلاق می شود . و هرگاه سخن ازكرمانج است كردنژادان كرمانجزبان مدنظر می باشند .اما كردهای خراسان دارای چه پیشینه ای هستند ؟ چرا كردها به خراسان كوچ داده  شده اند ؟آیا پیش از آمدن كردها در زمانصفویه كردهایی در خراسان سكونت داشته اند  یا خیر ؟از آن جا كه فرهنگ ،آداب و رسوم و باورها به نوعی در ترانه های كرمانجی شمال خراسان تبلور یافته ، شناخت بیشتر كرمانج خراسان باعث ژرف نگریبیشتر در ترانه های این مردممی گردد وسعی می شود در اینخصوص توضیح بیشتری دادهشود.كلیم ا… توحدی مؤلف چند جلد كتابحركت تاریخی كردبه خراسان  در مورد زمان ودلیل آورده شدن كردها به خراسان می نویسد : «كرمانج خراسان كه در اوایل دولت صفوی برای جلوگیری از تاخت و تاز تركمانان و ازبكان به مرزهای شمالایران انتقال داده شدند تحت عنوان سه ایل بزرگ زعفرانلو ،شادلو ،قراچورلو قرار دارند» كلیم ا… توحدی با اشاره به این كه از زمان شاه اسماعیلصفوی، كردها به ویژه قرامانلوها به طور پراكنده برای دفاع از مرزهای خراسان به این دیار آسیب دیده آورده شدند وبعدهاجانشینان شاه اسماعیل همسیاست انتقال كردها به خراسان را ادامه دادند ، می نویسد:« شاه عباس كه پادشاهی تیزهوش و سیاستمدار بود با توجه به فلسفه ی ابن عمید كهگفته بود : كردها را باید سپربلا قرار داد ، درصدد انتقال كردها به خراسان بر آمد … حدود پنجاه هزار خانوار ، كوچ بزرگ وتاریخی خود را از آذربایجان بهسوی سرزمین ری  آغاز كردند ،‌این حركت كه در حدود سال(جاناتان رندلنیز در خصوص مهاجرت كردها بهخراسان می نویسد:«‌شاه عباس اول به این جریان ( مهاجرت كردها ) شتاب بخشید . كردهایی  بودند كه از زادگاه خود كنده شده به شرق فرستاده شدند ، نخست به آن سوی مرز آذربایجان ،سپس به خراسان در مقابل تركمانان كه هنوز همان جا مانده اند – یعنی هزار مایل دور از زادگاهشان – به این ترتیب صفویه قبایل سركش كرد را از مرزهای غربی خودكند ند و شگفتا آنها را به پاسداری از دیگر مرزهای آشفتهی كشور گماشتند و سایر قبایل كرد را به مناطق دورتری فرستادند ،به هندوكش در افغانستان و بلوچستان امروز ».دكترحشمت ا… طبیبی در كتابجامعه شناسی ومردمشناسی ایلات و عشایر آورده است:« بارتولددرتذكره ی جغرافیای تاریخی ایران می نویسد : شاه عباس برای صیانتمملكت از تاخت و تاز تركمن هاوازبكان تصمیم بدان گرفت كهكردهای جنگجو را از ولایت غربی بدین سامان (خراسان )‌كوچدهد .بر اثر این تصمیم پنج ولایت كرد نشین دركلیه سرحد از استر آباد تا ‌چناران  تشكیل داد .طوایف كرد خراسان كه از ایلاتكرد ساكن در خاك عثمانی موسوم به چمشگزكایل شادلو نیز ، از ایلات كردخراسانند كه آنها نیز از قفقاز به آذربایجان ، سپس به خراسان كوچ داده شده و در شمالغربی آن مستقر شده اند ».پرفسوراسماعیل حسین زاده بوانلواستاد دانشگاه در آمریكا درباره ی مهاجرت كردها به خراسان نوشته است:« مهاجرت كردها به خراسان عمدتاً در زمان حكومت شاهان صفویو به منظور دفع تجاوزات مكررازبك ها و مغول ها و تركمان ها به كرانه های شمال شرقی ایرانصورت گرفته است .این مهاجرت كه در اواسط قرن دهم قمری یعنی از زمان شاه اسماعیل و شاه طهماسب شروع شده بود در اواخر این قرن و اوایلقرن یازدهم یعنی در زمان حكومت شاه عباس به اوج خود رسید؛ چه در این زمان بود ؛ كه ازبكها نه تنها مشهد را تسخیر كرده و خراسان را میدان تاخت و تازخود قرار داده بودند ؛ بلكه نواحی شاهرود ، دامغان ، سمنان ،ورامین ، كاشان و اراك را هم زیرپا گذاشته بودند .مهاجرت و مقابله به موقع كردها،مخصوصاً مبارزات رزمندگان دوایل بزرگ ومعروفزعفرانلوو شادیلو باعث جلوگیری ازپیشروی بیشتر ازبك ها شدهو پس از مبارزات خونین و فراوان سرانجام موجبات بیرون راندن آنها از ایران را فراهم آورد».فصلنامه ی ‌خراسان پژوهی نیز در مورد زمان ودلیل كوچ اجباری كردها از غرب به شرق ایران می نویسد :« مهاجرت  تاریخی كردها به فرمان شاه عباس صفوی در حدود(صالح ملا عمر عیسی نیزنوشته است : « شاه عباس اول   مجتبی برزویی در نظری متفاوت با دیگران كردهای خراسان را از ایل شكاك تركیه دانسته و می نویسد :« ‌ایل شكاك ، یكی از ایل هایبزرگ كرد است كه خاستگاه وقلمرو اولیه آن آسیای صغیرو نواحی خاوری امپراتوری عثمانی بوده است . طایفه های گوناگون این ایل همزمان با حكومتقراقویونلوها در شرق آناتولی در سده ی نهم هجری تا آغاز پای گیری دولت صفوی در سدهی دهم هجری به تدریج به سوی ایران كوچ كرده اند .طایفه های شكاك ، پس از ورودبه آذربایجان در نواحی هشترود ،گرمرود ،سراب و قوری چای ازسلسله كوههای سهند گرفته، تا میانه اسكان یافتند ؛ و بعدها در دوران شاه عباس گروه هایی از آنها برای مقابله با تاخت و تاز ازبكان به مناطق مختلف خراسان و ازجمله به قوچانكوچانیده شدند ».همچنین مؤلف كتاب كردها وسرزمین شان  در مورد محل اسكان كردهای خراسان    مینویسد :« درشرق دریای خزر و درعلی خراسانی در مصاحبه بافصلنامه ی‌آواشینچاپ انستیتوی كردی سوئد می نویسد :«كردهای خراسان از تركیب كردستان بزرگ … كرد های سوریه ،قفقاز ،باكو ،تركیه ،كردهای جنوب عراق ، ماكو و مهاباد تشكیل شده اند … و كردهای افغانستان، پاكستان وهندوستان هم از خراسان به آن ولایت رفته اند .»علی رغم تحقیقات صورت گرفته در مورد كردهای خراسان وارائه نظرهای متفاوت هنوز یك سؤال اساسی بی پاسخ مانده است : آیا كردها پیش از مهاجرتزمان صفویه هم در خراسان میزیسته اند و یا خیر؟این ابهام را ، هر چند به استنادبرخی نظرها می توان برطرف كرد ؛ ولی راستی چه پیوندی بین كرد خراسان و تركیه وجوددارد؟آیا امكان ندارد تعدادی كرد نیزاز خاور زمین به غرب رفته باشند و نام خراسان را با خود به استان ارز روم برده باشند كه امروز شهرهای قوچان ،شیروان وطوایفكیكان ،سیوكان، اُمَران بنا به نظر انستیتوی كردی سوئد در ایران و تركیه وجود دارند و این كه بگوییمهمه ی ‌كردهای خراسان یك بارهاز غرب آمده اند ؛ پس چه كسانی درمؤلف كتاب جامعه شناسی ومردم شناسی ایلات و عشایر درمورد احتمال از شرق به غرب رفتن برخی قبایل می نویسد :« محتمل است ،‌ مهاجرت گروهیقبایل و طوایف ایرانی از مشرق ایران به سوی غرب ، تدریجیبوده و این قبایل بعد ازمدتیجدایی از یكدیگر در كوهستانزاگرس و سواحل دجله به هم رسیده اند . و چون همنژاد و همزبان بوده واز حیث دین ،اخلاق ،آداب ورسوم اختلافی بین شاننبوده ، آمیزش و اختلاط آنهابا هم به سهولت انجام پذیرفته است .»مینورسكی محقق كردشناس روس نیز در نظری مشابه در بیستمین كنگره جهانی خاورشناسان گفته است :«كردان قومی هستند كه از ایران خاوری برخاسته اند»«حقیقت این است كه كردها قبل از زمان صفویه نیز در خراسان سكنی داشته اند .  كُرد بودن ابومسلم خراسانیتیموردركتاب منم تیمور جهانگشا  ، كه در مسیرقوچان به گروهی برمی خورد ؛‌ كه می گویند :‌ ما كُردیم و همزمان با دورهی تیمور ،‌ كلاویخو نیز درسفرنامه ی خود اشاره به وجودكردها در خراسان می نماید.كردهای شمال خراسان شیعه مذهبند وجمعیت شان بیش از یكمیلیون نفر است وادبیات شفاهی این مردم به علت نداشتن رسم الخط كرمانجی خراسان درمعرض آسیب جدی است كه امیدمی رود كار به دستان فرهنگیبا حمایت از فرهنگ های بومی زمینة‌ تقویت فرهنگ ملی را فراهم آورند .





نوع مطلب :
برچسب ها :
یکشنبه 9 بهمن 1390 :: نویسنده : حسن فولادیان


درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : حسن فولادیان
نظرسنجی
به نظر شمامهمترین مشكل جوانان كدام یك از موارد زیر است؟!








جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

تلفن تماس




در این وبلاگ
در كل اینترنت
New Page 2 عضویت درسایت ] عضویت در سایت کلیک کنید فرم تماس
پس از عضویت منتظر افزودن کاربر با همین مشخصات با شید در انتها نام نویسنده را هم بیان نمایید ایمیل شما همان رمز کاربری است.
Subscribe to 1000masjed

Powered by us.groups.yahoo.com





1000masjed





\
« ارسال برای دوستان »
نام شما :
ایمیل شما :
نام دوست شما:
ایمیل دوست شما:

Powered by blogtools.rozblog.com
 انجمن